Joost Pietersz van Dyk

Joost Pietersz van Dyk

Manlik ± 1662 - 1718  (~ 56 jare)

Persoonlike Inligting    |    Media    |    Bronne    |    Gebeurtenis Kaart    |    Almal    |    PDF

  • Naam Joost Pietersz van Dyk  [1
    Geboorte ± 1662  Isberg Soek alle individue met gebeure by hierdie plek 
    • Ons skat Joost se geboorte as om-en-by 1663: soldate wat by die V.O.C. aangesluit het, was gemiddeld 24 jaar oud. Joost en Burgert het in 1686 aangesluit, wat 'n geskatte geboortedatum van 1662 gee. Ons het Joost as ouer broer aangeneem, omdat hy tradisioneel as sulks beskou word (eerste getrou en eerste gesterf).

      In verskeie rekords word hulle plek van herkoms as Isberg, IJsberg, Eijsenberg en ander variante gegee. Dit is nie noodwending hul plek van geboorte nie, maar wel hoogs waarskynlik. Geen land of provinsie word egter genoem nie en daar is talle dorpies met sulke name in Europa en Skandinawië wat kandidate is.
    Geslag Manlik 
    Weermag Tussen 24 Mei 1686 en 28 Des 1690  [2
    Soldaat- V.O.C. 
    • Joost Pietersz. het op 24 Mei 1686 by die V.O.C. aangesluit as soldaat, by die Kamer Amsterdam. Hulle het daardie selfde dag vertrek met die skip "Huis te Zilverstein" vanaf Texel, Nederland. Die skip was onderweg na Batavia (Indonesië), met 'n stop halverwege aan die Kaap.

      Soldate het in prinsipe geen take aan boord gehad nie, hulle was slegs daar om die Nederlandse vestiginge oorsee te bewaak en te verdedig. Hulle kon wel tydens die reis ingeset word as gevaar gedreig het. Daar was ook ten alle tye 'n soldaat voor die kajuit en voor die konstabel se kamer gestasioneer.

      Joost het geen maandbrief gehad nie, dus het hy niemand agtergelaat wat hy nodig geag het om van sy loon uitbetaal te kry nie.

      Hy het wel 'n skuldbrief gehad waarmee hy self vooruitbetaal is.
    Joost Pietersz: van Isberg
    Joost Pietersz: van Isberg
    Skeepsoldyboek Huis ten Zilversteijn
    Joost Pietersz: van Isberg (2)
    Joost Pietersz: van Isberg (2)
    Skeepsoldyboek Huis ten Zilversteijn folio 222b
    'n Besoek aan Texel, Nederland
    'n Besoek aan Texel, Nederland
    'n Artikel oor 'n besoek aan Texel, Nederland, waarvandaan die broers Joost en Burgert geseil het.
    Immigrasie 26 Sep 1686  Cape Colony, South Africa Soek alle individue met gebeure by hierdie plek  [2
    Texel, Netherlands 
    Burgerskap 28 Des 1690  Cape Colony, South Africa Soek alle individue met gebeure by hierdie plek  [3
    Vryburger 
    • Joost en Burgert het op dieselfde dag hul vryburgskap van die VOC gekry en dit het hulle dus vrygestaan om vir hulself te gaan boer of 'n ambag te beoefen.

      'n Vryburger was nie onder kontrak van die VOC nie, en dus nie onderwerpe aan die sg. "Artikelbrief"nie, waarin die disipline en tug aan die VOC-manskappe opgelê is nie. Hulle was wel steeds onderworpe aan die "plakkate" en wetgewing wat die VOC uitgevaar het. Hulle was nie vry om te handel soos hulle wou nie - die VOC het die monopolie op die handelsware soos vee, graan en wyn beheer. Die owerheid aan die Kaap wás die VOC en alle mannelike vryburgers moes 'n eed afneem waarin hulle trou sweer aan die Nederlandse, Oost-Indiese en Kaapse owerheid.

      Vryburgerskap is deur die VOC as 'n voorreg gesien: Vryburgers wat hulle swak gedra, het die risiko geloop om as "onnut instrument" weggestuur te word.
    Beroep Vanaf 3 Apr 1691  "Compagnie se bosch", Houtbaai, Cape, South Africa Soek alle individue met gebeure by hierdie plek  [4
    Houtkapper 
    • Op Dinsdagoggend, 3 April 1691, het die Politieke Raad (die hoogste gesag van die VOC aan die Kaap de Goede Hoop) vergader. Die lede van die raad was dit eens dat 'n groot deel van die Raad al self benadeel is duer die "slordig en onordentlike" gekapte hout wat beskikbaar is - maar die hout is so sleg bewerk, dat dit nie bruikbaar is nie (dat dit voor die voete van die volk weggevoer moet word).

      Hierdie gebrek aan planke ens. daartoe sal lei dat huise, skure, stalle en ander nodige geboue, nie gebou sal kan word nie.

      Vir 'n geruime tyd al, het niemand aangebied om die gesaagde timmerhout teen vasgestelde pryse uit die Compagnie se bos te lewer nie. Daarom het Joost Pietersz en Borchard Pietersz van Isenberg, broers en vryburgers, woonagtig in die Kaapse distrik, hulle by die vergadering gemeld om toestemming te verkry om in die "Compagnie se bosch" in Houtbaai te gaan houtkap. Dit sou gebeur onder sekere voorwaardes en die kontrak sou vir vyf jaar wees en die hout sou te koop aangebied word aan die inwoners van die Kaapse distrik.

      Na "rijpe raadspleging" is eenstemmig besluit om aan Joost en Burgert se versoek te voldoen. Die kondisies en voorwaardes is as volg:

      1. Dat hulle vir 'n tydperk van vyf jaar, met ingang van vandag, toegelaat sal word om in die Compagnie se bos, in Houtbaai geleë, allerhande timmerhout mag kap, saag en bewerk, volgens hulle diskresie ("so sij des best te raade sullen werden").

      2. Om hierdie voorreg te behou, moet hulle jaarlik aan die Edele Compagnie honderd stuks planken lewer - elk 10 voet lank en ten minste 1 voet breed.

      3. As hulle hierdie voorreg verbeur, hulle jaarliks in die Compagnie se bos drieduisend jong eike bome moet plant (wat uit die Compagnie se "planterie" sal kom).

      4. Die pryse waarteen hulle die hout mag verkoop is deur die Raad vasgestel en die broers mag hierdie prys nie oorskry nie.
    Joost Pieterz van Isenberg
    Joost Pieterz van Isenberg
    Resolusie van die Politieke Raad te Kaap de Goede Hoop
    C. 21 pp 17-23
    Beroep 1693-1694  Houtbaai, Cape, South Africa Soek alle individue met gebeure by hierdie plek  [5
    Vrytimmerman 
    Beroep 1695-1696  Houtbaai, Cape, South Africa Soek alle individue met gebeure by hierdie plek  [6
    Baashoutkapper (ten diensten van de Generale Nederlandsche Oostijndische Compagnie) 
    Eiendom 1704  Stellenbosch, Cape, South Africa Soek alle individue met gebeure by hierdie plek  [7
    Plaas Keerweder 
    • In 1704 is die eiendomsakte van die plaas Keerweder in die distrik van Stellenbosch aan ene J. van Dijk uitgee. Die enigste twee persone wat dit kon wees is Jan Jansz. van Dijk en Joost Pieterse van Dijk. Jan Jansz. is egter reeds ca 1700-1702 oorlede, dus is dit waarskynlik dat dit hier om Joost Pieterse van Dijk gaan.

      Die bron is 'n sekondêre bron. Die oorspronklike dokument sal meer lig hierop kan werp.
    Die plaas Keerweder(Sh)
    Die plaas Keerweder(Sh)
    Die plaas Keerweder (Sh, in rooi) was in 1704 in besit van J. van Dijk gewees. Dit is waarskynlik dat hier na Joost verwys word.

    Kaart uit Eric A. Walker se Historical Atlas of South Africa (1922).
    Aansoek 1715-1716  Cape Town, Cape, South Africa Soek alle individue met gebeure by hierdie plek  [8
    Die hof gevra dat sy vrou Helena Siewers gehospitaliseer word. 
    • Joost het voor die hof verskyn en verklaar dat hy saamgewoon het met 'n vrou genaamd Helena Siewerts, wat "kranksinnig" geword het. Hy het die Raad gevra om haar by die Hospitaal te laat opneem, op sy onkoste. Hy sou vir hulle kinders sorg en, indien sy gesond word, met haar trou ("door godes zegen van die plage mogte werden verlost, verbint hij sigh haar ten huijsvrouwe te sullen nemen").

      Dit wil blyk of die Raad geen aksie onderneem het nie.

      Watse vorm sou Helena se "cranksinnigheit" aangeneem het - en wie sou die diagnose gemaak het? Gesien dat Andries se doop slegs 'n paar maande vroeër was, is dit moontlik dat postpartumdepressie (ook genoem nageboortedepressie) die oorsaak was, of bygedra het aan 'n bestaande psigiese aandoening. Post-traumatiese stresstoring as gevolg van haar jeug as slavin (waarskynlike fisieke geweld, verkragting, ens.) kan ook as oorsaak gedien het.

      Dit is moontlik dat dit die kerk was wat om hierdie rede nie toestemming wou gee dat Joost en Helena met mekaar kon trou nie. Joost het immers self haar toestand nie as hindernis gesien om hul verhouding voort te sit nie: Helena het die volgende jaar weer swanger geword met hulle laaste kind, Sophia.
    siewerts, helena 1716 requesten.jpg
    siewerts, helena 1716 requesten.jpg
    Eiendom 1702-1718  "Ganskraal (386)", Swartland, Cape, South Africa Soek alle individue met gebeure by hierdie plek  [9
    'n Opstal 
    • Volgens die web-bladsy CapeFarmMapper by https://gis.elsenburg.com/apps/cfm/# was daar twee Ganzekraal plase, #386 & #732:
      #386 is een plaas weg van sy broer Burgert se plaas Coenradenberg in die Swartland en #732 wat grens aan die seë en wat aan die VOC behoort het.
    Cape Farm Mapper
    Cape Farm Mapper
    Beroep ± 1702-1718  "Ganskraal (386)", Swartland, Cape, South Africa Soek alle individue met gebeure by hierdie plek  [10
    Landbouer 
    Testament 28 Jan 1718  Cape Town, Cape, South Africa Soek alle individue met gebeure by hierdie plek  [11
    MOOC 7/1/2-92 1718 
    • Joost se testament is op 28 Januarie 1718 opgestel - 'n skamele drie dae voor sy dood. Hy was baie siek en bedlêend; die testament is by sy huis in Tafelvallei opgestel.

      In die testament stel hy sy twee oudste seuns (Burgert en Hendrik) aan as sy "enige en universele erfgename" en laat hy aan Helena 500 Rijksdaalders om sy kinders saam met haar op te voed en die "nodige onderhoud" te gee.
    Eiendom < 1 Feb 1718  "Tafelvallei", Cape Town, Cape, South Africa Soek alle individue met gebeure by hierdie plek  [12
    Sterf 1 Feb 1718  Cape Town, Cape, South Africa Soek alle individue met gebeure by hierdie plek  [2
    Inventaris 15 Jun 1718  Cabo de Goede Hoop Soek alle individue met gebeure by hierdie plek 
    MOOC8/3.77 
    Inventaris
    Inventaris
    Vendurol 17 Jun 1718  Cabo de Goede Hoop Soek alle individue met gebeure by hierdie plek 
    MOOC10/2.2 
    • Hoekom is al Joost se besittings na sy dood verkoop? Dit is duidelik dat hy geen skuld gehad het ten tye van sy dood nie - enige skuld sou in sy boedelinventaris of vendurol gestaan het.

      'n Klein bietjie lig word hierop gewerp in "Household Inventories at the Cape" deur Carohn Cornell en Antonia Malan (2005).

      As Joost nie uitdruklik in sy testament Helena as die voog van sy kinders aangestel het nie (en dit is debateerbaar of hy het of nie), sou die Weeskamer sy eiendom verkoop het om vir sy kinders te sorg. (Helena kon wel aansoek doen om die voog van haar eie kinders te wees.)

      Die Weeskamer het nie fisies self vir die kinders gesorg nie, maar hulle by ander families geplaas. Klaarblyklik eers by familie of vriende van die familie wat gewillig was, of anders as huishulpe of vakleerlinge by ander burgers. Hulle sorg was deur die Weeskamer betaal en enige erfenis is dan ontvang met mondigwording (25 jaar).
    Vendurol
    Vendurol
    Verwysingsnommer SV-PROG 1 
    Begrawe
    Burial Index
    Burial Index
    Persoons ID I535  Van Dyk-stamboom
    Laaste Opgedateer 20 Okt 2018 

    Vader Pieter Pietersz,   * Europa Soek alle individue met gebeure by hierdie plek,   Ja, datum onbekend 
    Familie-ID F224  Groepsblad  |  Family Chart

    Familie 1 Catharina Verburgh,   * ± 1670,   ± 1700  (Ouderdom ~ 30 jare) 
    Getroud 4 Mrt 1696  Cape Town, Cape, South Africa Soek alle individue met gebeure by hierdie plek 
    • NG Kerk
    Huwelik
    Huwelik
    Kinders 
     1. Burgert van Dyk,   18 Mei 1697, Klein-Drakenstein, Paarl, Cape, South Africa Soek alle individue met gebeure by hierdie plek,   11 Apr 1761, Drakenstein (Paarl), Cape, South Africa Soek alle individue met gebeure by hierdie plek  (Ouderdom ~ 63 jare)
     2. Hendrik van Dyk,   * 1699,   Mei 1734  (Ouderdom 35 jare)
    Laaste Opgedateer 6 Okt 2018 
    Familie-ID F218  Groepsblad  |  Family Chart

    Familie 2 Elizabeth van Wyk,   * 1679, Hamburg, Germany Soek alle individue met gebeure by hierdie plek,   1722  (Ouderdom 43 jare) 
    Getroud 1700  Cape, South Africa Soek alle individue met gebeure by hierdie plek 
    • Joost en Elizabeth/Lijsbet het nooit getrou nie, maar 'n buite-egtelike verhouding gehad.
    Kinders 
     1. Willem van Dyk,   24 Apr 1701, Cape Town, Cape, South Africa Soek alle individue met gebeure by hierdie plek,   ± 6 Okt 1733, Cabo de Goede Hoop Soek alle individue met gebeure by hierdie plek  (Ouderdom ~ 32 jare)
     2. Johannes van Dyk,   14 Jun 1705, Cape Town, Cape, South Africa Soek alle individue met gebeure by hierdie plek
    Laaste Opgedateer 6 Okt 2018 
    Familie-ID F217  Groepsblad  |  Family Chart

    Familie 3 Helena Siewers,   * ± 1690, Cape Town, Cape, South Africa Soek alle individue met gebeure by hierdie plek,   Aug 1727, Cape Town, Cape, South Africa Soek alle individue met gebeure by hierdie plek  (Ouderdom ~ 37 jare) 
    Getroud ± 1712  Cabo de Goede Hoop Soek alle individue met gebeure by hierdie plek 
    Tipe: Engaged 
    Kinders 
     1. Sybrand van Dyk,   * Tussen 1706 en 1712, Cape, South Africa Soek alle individue met gebeure by hierdie plek,   1801  (Ouderdom ~ 95 jare)
     2. Andries van Dyk,   19 Aug 1714, Cape Town, Cape, South Africa Soek alle individue met gebeure by hierdie plek,   1762, Caledon, Cape, South Africa Soek alle individue met gebeure by hierdie plek  (Ouderdom ~ 47 jare)
     3. Joost van Dyk,   13 Sep 1716, Stellenbosch, Cape, South Africa Soek alle individue met gebeure by hierdie plek,   Ja, datum onbekend
     4. Sophia van Dyk,   20 Mrt 1718, Cape Town, Cape, South Africa Soek alle individue met gebeure by hierdie plek,   < 1727  (Ouderdom ~ 8 jare)
    Laaste Opgedateer 25 Des 2016 
    Familie-ID F215  Groepsblad  |  Family Chart

  • Gebeurtenis Kaart
    Koppel aan Google MapsBeroep - Vrytimmerman - 1693-1694 - Houtbaai, Cape, South Africa Koppel aan Google Earth
    Koppel aan Google MapsBeroep - Baashoutkapper (ten diensten van de Generale Nederlandsche Oostijndische Compagnie) - 1695-1696 - Houtbaai, Cape, South Africa Koppel aan Google Earth
    Koppel aan Google MapsGetroud - 4 Mrt 1696 - Cape Town, Cape, South Africa Koppel aan Google Earth
    Koppel aan Google MapsEiendom - Plaas Keerweder - 1704 - Stellenbosch, Cape, South Africa Koppel aan Google Earth
    Koppel aan Google MapsAansoek - Die hof gevra dat sy vrou Helena Siewers gehospitaliseer word. - 1715-1716 - Cape Town, Cape, South Africa Koppel aan Google Earth
    Koppel aan Google MapsEiendom - 'n Opstal - 1702-1718 - "Ganskraal (386)", Swartland, Cape, South Africa Koppel aan Google Earth
    Koppel aan Google MapsBeroep - Landbouer - ± 1702-1718 - "Ganskraal (386)", Swartland, Cape, South Africa Koppel aan Google Earth
    Koppel aan Google MapsTestament - MOOC 7/1/2-92 1718 - 28 Jan 1718 - Cape Town, Cape, South Africa Koppel aan Google Earth
    Koppel aan Google MapsSterf - 1 Feb 1718 - Cape Town, Cape, South Africa Koppel aan Google Earth
     = Koppel aan Google Earth 

  • Fotos
    van dijk, joost profielfoto.jpg
    van dijk, joost profielfoto.jpg
    'n Handtekening van Joost, gewysig om naam en van onder mekaar te h?.


    Geskiedenis
    Joost en Burgert van Dyk: hul koms en lewe aan die Kaap
    Joost en Burgert van Dyk: hul koms en lewe aan die Kaap
    Hoe kom dit dat die gegewens van Joost en Burgert in hierdie stamboom so sterk verskil van dít wat in die 1975-Geslagregister verskyn? Hierdie artikel beskryf die twee broers se koms na die Kaap, en die lewens en gesinne wat hulle daar gestig het.
    Van Dyk-stamvaders
    Van Dyk-stamvaders
    Kort beskrywing van die geskiedenis van die verskillende Van Dyk-stamvaders.
    Biografie van Helena Siewertsz.
    Biografie van Helena Siewertsz.
    Helena Siewertsz. was die tweede vrou van Stamvader Joost Pietersz. van Dijk en as sulks een van die Van Dyk-stammoeders.

  • Bronne 
    1. [S45] SAF volume 1-20 (A-Ky), GISA, (Saangestel deur Genealogiese Instituut van Suid-Afrika), SAF 08:585 (Betroubaarheid: 3).

    2. [S55] Huis te Zilverstein: Grootboek en journaal 1686-1687, Nationaal Archief en Spaarnestad Photo, (gahetNA. http://www.gahetna.nl/ : 2010-2017.), (http://www.gahetna.nl/); folio 222; http://www.gahetna.nl/collectie/archief/inventaris/index/zoekterm/voc/eadid/1.04.02/wollig/uit/unitid/5342/volledige-tekst/aan/gebruikersinbreng/aan/aantal/20/node/c01%3A0.c02%3A8.c03%3A1.c04%3A1.c05%3A3.c06%3A0.c07%3A74/level/file#c01:0.c02:8.c03:1.c04:1.c05:3.c06:0.c07:74. (Betroubaarheid: 3).

    3. [S55] Huis te Zilverstein: Grootboek en journaal 1686-1687, Nationaal Archief en Spaarnestad Photo, (gahetNA. http://www.gahetna.nl/ : 2010-2017.), (http://www.gahetna.nl/); folio 222; http://www.gahetna.nl/collectie/archief/inventaris/index/zoekterm/voc/eadid/1.04.02/wollig/uit/unitid/5342/volledige-tekst/aan/gebruikersinbreng/aan/aantal/20/node/c01%3A0.c02%3A8.c03%3A1.c04%3A1.c05%3A3.c06%3A0.c07%3A74/level/file#c01:0.c02:8.c03:1.c04:1.c05:3.c06:0.c07:74. (Betroubaarheid: 4).

    4. [S59] Resolusies van die Politieke Raad, TANAP, ((http://www.tanap.net/content/activities/documents/resolutions_Cape_of_Good_Hope/index.htm)), accessed 9 Oct 2017), C.21 pp17-23. (Betroubaarheid: 4).

    5. [S56] KAB (Kaapse argiewe), "Pietersz, Joost. Vrytimmerman. Kontrakte.," 1693; File, KAB CJ 2870 59 (Betroubaarheid: 4).

    6. [S56] KAB (Kaapse argiewe), "Petersen, Joost. Baashoutkapper. Kontrakte," 1695-1697; Lêer, KAB CJ 2872 54 (Betroubaarheid: 4).

    7. [S110] Historical Atlas of South Africa, Eric A. Walker, (N.p.: Oxford University Press, 1922.), p9. (Betroubaarheid: 3).

    8. [S84] Requesten (Memorials), H.C.V. Leibbrandt Keeper of the Archives, (Cape Town: Cape Times Limited, Government Printers, 1905-1989.), 1230b. (Betroubaarheid: 3).

    9. [S56] KAB (Kaapse argiewe), "Inventaris," 15 Jun 1718; Inventaris, MOOC 8/3.77 (Betroubaarheid: 4).

    10. [S56] KAB (Kaapse argiewe), "van Dijk, Joost Pieterz. Will.," 1718; Testament, KAB MOOC 7/1/2 Ref. 92 (Betroubaarheid: 4).

    11. [S56] KAB (Kaapse argiewe), "van Dijk, Joost Pietersz. Will.," 1718; Testament, KAB MOOC 7/1/2 Ref. 92 (Betroubaarheid: 4).

    12. [S56] KAB (Kaapse argiewe), "Inventaris," 15 Jun 1718; Inventaris, MOOC 8/3.77 (Betroubaarheid: 3).