Burgert Pietersz van Dyk

Burgert Pietersz van Dyk[1]

Manlik ± 1665 - 1720  (~ 55 jare)

Persoonlike Inligting    |    Media    |    Bronne    |    Almal    |    PDF

  • Naam Burgert Pietersz van Dyk  [2
    Geboorte ± 1665  Isberg Soek alle individue met gebeure by hierdie plek 
    Geslag Manlik 
    Weermag Tussen 24 Mei 1686 en 28 Des 1690  [3
    Soldaat- V.O.C. 
    • Joost Pietersz. het op 24 Mei 1686 saam met sy broer Burgert by die V.O.C. aangesluit as soldaat, by die Kamer Amsterdam. Hulle het daardie selfde dag vertrek met die skip "Huis te Zilverstein" vanaf Texel, Nederland. Die skip was onderweg na Batavia (Indonesië), met 'n stop halverwege aan die Kaap.

      Soldate het in prinsipe geen take aan boord gehad nie, hulle was slegs daar om die Nederlandse vestiginge oorsee te bewaak en te verdedig. Hulle kon wel tydens die reis ingeset word as gevaar gedreig het. Daar was ook ten alle tye 'n soldaat voor die kajuit en voor die konstabel se kamer gestasioneer.

      Joost het geen maandbrief gehad nie, dus het hy niemand agtergelaat wat hy nodig geag het om van sy loon uitbetaal te kry nie.

      Hy het wel 'n skuldbrief gehad waarmee hy self vooruitbetaal is.
    Joost Pietersz: van Isberg
    Joost Pietersz: van Isberg
    Skeepsoldyboek Huis ten Zilversteijn.
    Joost Pietersz: van Isberg (2)
    Joost Pietersz: van Isberg (2)
    Skeepsoldyboek Huis ten Zilversteijn folio 222b
    'n Besoek aan Texel, Nederland
    'n Besoek aan Texel, Nederland
    'n Artikel oor 'n besoek aan Texel, Nederland, waarvandaan die broers Joost en Burgert geseil het.
    'n Uitleg oor die skeepsoldbyboek
    'n Uitleg oor die skeepsoldbyboek
    Meer inligting oor die inhoud van Joost se skeepsoldyrekening.
    Immigrasie 26 Sep 1686  Cape Colony, Suid-Afrika Soek alle individue met gebeure by hierdie plek  [3
    Texel, Netherlands 
    • Joost en Burgert het se seetog was vier maande, vanaf Texel na Cabo de Boa Esperança, oftwel Kaap die Goeie Hoop. Die gebruiklike term vir die vestiging was Cabo of die Kaap; die naam Kaapstad sou eers baie later gebruik word.

      Aan die Kaap het die broers nog tot 1690 vir die V.O.C. gewerk. In watse funksie, is nog nie ontdek nie. Moontlik as soldate wat die Kasteel of ander geboue moes bewaak, of hulle is moontlik as knegte uitgehuur aan van die vryburgers.
    Burgerskap 28 Des 1690  Cape Colony, Suid-Afrika Soek alle individue met gebeure by hierdie plek  [4
    Vryburger 
    • Joost en Burgert het op dieselfde dag hul vryburgskap van die VOC gekry en dit het hulle dus vrygestaan om vir hulself te gaan boer of 'n ambag te beoefen.

      'n Vryburger was nie onder kontrak van die VOC nie, en dus nie onderwerpe aan die sg. "Artikelbrief"nie, waarin die disipline en tug aan die VOC-manskappe opgelê is nie. Hulle was wel steeds onderworpe aan die "plakkate" en wetgewing wat die VOC uitgevaar het. Hulle was nie vry om te handel soos hulle wou nie - die VOC het die monopolie op die handelsware soos vee, graan en wyn beheer. Die owerheid aan die Kaap wás die VOC en alle mannelike vryburgers moes 'n eed afneem waarin hulle trou sweer aan die Nederlandse, Oost-Indiese en Kaapse owerheid.

      Vryburgerskap is deur die VOC as 'n voorreg gesien: Vryburgers wat hulle swak gedra, het die risiko geloop om as "onnut instrument" weggestuur te word.
    Beroep Vanaf 3 Apr 1691  "Compagnie se bosch", Houtbaai, Kaap, Suid-Afrika Soek alle individue met gebeure by hierdie plek  [5
    Houtkapper 
    • Op Dinsdagoggend, 3 April 1691, het die Politieke Raad (die hoogste gesag van die VOC aan die Kaap de Goede Hoop) vergader. Die lede van die raad was dit eens dat 'n groot deel van die Raad al self benadeel is duer die "slordig en onordentlike" gekapte hout wat beskikbaar is - maar die hout is so sleg bewerk, dat dit nie bruikbaar is nie (dat dit voor die voete van die volk weggevoer moet word).

      Hierdie gebrek aan planke ens. daartoe sou lei dat huise, skure, stalle en ander nodige geboue, nie gebou sal kan word nie.

      Vir 'n geruime tyd al, het niemand aangebied om die gesaagde timmerhout teen vasgestelde pryse uit die Compagnie se bos te lewer nie. Daarom het Joost Pietersz en Borchard Pietersz van Isenberg, broers en vryburgers, woonagtig in die Kaapse distrik, hulle by die vergadering gemeld om toestemming te verkry om in die "Compagnie se bosch" in Houtbaai te gaan houtkap. Dit sou gebeur onder sekere voorwaardes en die kontrak sou vir vyf jaar wees en die hout sou te koop aangebied word aan die inwoners van die Kaapse distrik.

      Na "rijpe raadspleging" is eenstemmig besluit om aan Joost en Burgert se versoek te voldoen. Die kondisies en voorwaardes is as volg:

      1. Dat hulle vir 'n tydperk van vyf jaar, met ingang van vandag, toegelaat sal word om in die Compagnie se bos, in Houtbaai geleë, allerhande timmerhout mag kap, saag en bewerk, volgens hulle diskresie ("so sij des best te raade sullen werden").

      2. Om hierdie voorreg te behou, moet hulle jaarlik aan die Edele Compagnie honderd stuks planken lewer - elk 10 voet lank en ten minste 1 voet breed.

      3. As hulle hierdie voorreg verbeur, hulle jaarliks in die Compagnie se bos drieduisend jong eike bome moet plant (wat uit die Compagnie se "planterie" sal kom).

      4. Die pryse waarteen hulle die hout mag verkoop is deur die Raad vasgestel en die broers mag hierdie prys nie oorskry nie.
    Joost Pieterz van Isenberg
    Joost Pieterz van Isenberg
    Resolusie van die Politieke Raad te Kaap de Goede Hoop
    C. 21 pp 17-23
    Beroep Tussen 1696 en Mrt 1701  "Groene Kloof (971)", Cape Town, Kaap, Suid-Afrika Soek alle individue met gebeure by hierdie plek 
    Landbouer en veeboer 
    Atlas- Groene Kloof (971)
    Atlas- Groene Kloof (971)
    Eksterne skakel na kaart
    Ander 5 Des 1705 
    Visit from Landrost Starrenburg 
    • Journey of Landdrost Starrenburg in the year 1705: "We set out for the Cape, and this evening reached the property of Burchard Pieterszoon, where we remained until..."
    Beroep ± 1706  [6
    Skaapboer 
    • Op 3 Maart 1706 het hy 350 skape verkoop vir slagting.
    Inventaris 3 Aug 1711  Cabo de Goede Hoop Soek alle individue met gebeure by hierdie plek 
    MOOC8/2.54 
    • Rol: Nagelate Eggenoot
    Inventaris
    Inventaris
    Eiendom Tussen Apr 1712 en 9 Jul 1720  "Coenradenberg (307)", Swartland, Kaap, Suid-Afrika Soek alle individue met gebeure by hierdie plek 
    'n opstal 
    • Die plaas Coenradenberg is geleë tussen Hopefield en Koperfontein. (Sien ook internet skakel vir foto's)
    Coenradenberg- 02
    Coenradenberg- 02
    Uitreksel uit boek deur Phillida Brooke Simons
    Uitreksel uit boek deur Phillida Brooke Simons
    Coenradenberg- 01
    Coenradenberg- 01
    Coenradenberg- 03
    Coenradenberg- 03
    Coenradenberg- Fotos
    Coenradenberg- Fotos
    Lovely Beyond Any Singing: Landscapes in South African Writing : an Anthology
    By Helen Moffett
    Bladsy 68
    Coenradenberg- Googlebooks
    Coenradenberg- Googlebooks
    Lovely Beyond Any Singing: Landscapes in South African Writing : an Anthology
    By Helen Moffett
    Bladsy 68
    Inventaris 17 Jul 1712  Stellenbosch, Kaap, Suid-Afrika Soek alle individue met gebeure by hierdie plek 
    MOOC8/2.63 
    • Rol: Skoonseun
    Inventaris
    Inventaris
    Verkoopcedul 1 Nov 1712  Stellenbosch, Kaap, Suid-Afrika Soek alle individue met gebeure by hierdie plek 
    MOOC10/1.74 
    • Rol: Skoonseun
    Verkoopcedulle
    Verkoopcedulle
    Inventaris 6 Des 1712  Cabo de Goede Hoop Soek alle individue met gebeure by hierdie plek 
    MOOC8/2.65 
    • Rol: Skoonseun
    Inventaris
    Inventaris
    Eiendom 1716-1718  Cape Town, Kaap, Suid-Afrika Soek alle individue met gebeure by hierdie plek  [7
    Huis en erf in Tafelvallei 
    • Dit is nie duidelik wanneer Joost sy huis oorspronklik gekoop het nie, maar dit was waarskynlik dieselfde huis wat in 1720 aan Burgert behoort het - geleë in die Eerste Berg Dwarsstraat. Die straat is tans bekend as St. Georges Straat in Kaapstad.

      Dit is waarskynlik dat die gesin hier gewoon het, en nie op die plaas Ganzekraal nie. Joost en/of slaaf/kneg sou na die Ganzekraal gegaan het om met vee daar te wei.

      In 1716 het Joost sy huis aan Burgert verkoop. Die verkoper se naam word sonder voornaam gelys as Pietersz van Dijk, maar gesien dat die koper Burgert Pietersz van Dijk is, kan ons aanneem dat die verkoper Joost was. (Hulle was immers die enigste Pieterz van Dijks aan die Kaap.) Dit betref 'n huis en erf in Tafelvallei (die eiendom se naam word slegs gegee as H1), en was 0.035 morg oftwel sowat 300m2. Geen bedrag word genoem nie.

      Die transaksie is egter 'n bietjie raaiselagtig: want in 1718 word dieselfde eiendom (H1, 0.035 morg) weer verkoop deur Joost Pz van Dijk aan ene Christiaan Wynands/Wijnarts (prys: 5550 gulden. Hierdie is dieselfde persoon wat in Joost se boedelinventaris en vendurol as die huurder van Joost se huis verskyn. Christaan het 'n aanbetaling van 2700 gulden gedaan.

      Spekulasie: moontlik het Christiaan die huis gekoop, en daar gewoon terwyl hy dit afbetaal het (en was dit nog nie afbetaal teen Joost se dood nie).

      Die huis is weer na Burgert se dood deur sy skoonseun, Andries Mulder gekoop.
    Kaap de Goede Hoop 1760
    Kaap de Goede Hoop 1760
    Eerste Berg Dwarsstraat, tans St Georges Mall, word hier aangegee in geel. Die kaart dateer uit 1760, geel aangebring deur gebruiker.
    Inventaris 15 Jun 1718  Kaapstad, Suid-Afrika Soek alle individue met gebeure by hierdie plek 
    MOOC8/3.77 
    • Na Joost se dood is sy boedel deur sy broer geïnventariseer. Die inhoud gee 'n interessante kykie op die gesin se daaglikse lewe.

      Ten tye van sy dood het hy onder andere gehad:
      1 Hoogduyts Gebedeboekje

      1 slaaf: Anthony van Madagascar

      1 paard
      32 beeste
      1 kalwers

      1 snaphaan

      Sien die dokument vir die hele boedelinventaris.
    • Rol: Sibling
    Inventaris
    Inventaris
    Eiendom 17 Jun 1718  "Ganskraal (386)", Swartland, Kaap, Suid-Afrika Soek alle individue met gebeure by hierdie plek 
    Joost se opstal 
    • Hy koop sy oorlede broer Joost se opstal.
    Vendurol 17 Jun 1718  Cabo de Goede Hoop Soek alle individue met gebeure by hierdie plek 
    MOOC10/2.2 
    • Hoekom is al Joost se besittings na sy dood verkoop? Dit is duidelik dat hy geen skuld gehad het ten tye van sy dood nie - enige skuld sou in sy boedelinventaris of vendurol gestaan het.

      'n Klein bietjie lig word hierop gewerp in "Household Inventories at the Cape" deur Carohn Cornell en Antonia Malan (2005).

      As Joost nie uitdruklik in sy testament Helena as die voog van sy kinders aangestel het nie (en dit is debateerbaar of hy het of nie), sou die Weeskamer sy eiendom verkoop het om vir sy kinders te sorg. (Helena kon wel aansoek doen om die voog van haar eie kinders te wees.)

      Die Weeskamer het nie fisies self vir die kinders gesorg nie, maar hulle by ander families geplaas. Klaarblyklik eers by familie of vriende van die familie wat gewillig was, of anders as huishulpe of vakleerlinge by ander burgers. Hulle sorg was deur die Weeskamer betaal en enige erfenis is dan ontvang met mondigwording (25 jaar).
    • Rol: Koper (Broer)
    Vendurol
    Vendurol
    Eiendom < 9 Jul 1720  "Leeuwenhoek", Drakenstein, Kaap, Suid-Afrika Soek alle individue met gebeure by hierdie plek  [8
    Woonplek < 9 Jul 1720  St Georges Mall, Cape Town, Kaap, Suid-Afrika Soek alle individue met gebeure by hierdie plek 
    Eerste Berg Dwars Straat 
    • Verkort na Berg Straat, vir 'n kort tydperk Venus Straat, toe terug na Berg Straat en na 1830 genoem St. Georges Straat in Kaapstad.
    St Georges Mall
    St Georges Mall
    Eksterne skakel na artikel
    Sterf Tussen 3 Des 1720 en 11 Des 1720  Cape Town, Kaap, Suid-Afrika Soek alle individue met gebeure by hierdie plek 
    Inventaris 11 Des 1720  Cape Town, Kaap, Suid-Afrika Soek alle individue met gebeure by hierdie plek 
    MOOC8/4.60 
    Inventaris
    Inventaris
    Eiendom 1721  Cape Town, Kaap, Suid-Afrika Soek alle individue met gebeure by hierdie plek  [9
    Verkoop van huis in Tafelvallei 
    • Hierdie huis is dieselfde eiendom (H1, eiendomsnommer 1174) wat Joost op een of ander manier aan beide Burgert en Christiaan Wijnants verkoop het. Alhoewel slegs die jaartal gegee word, is dit duidelik reeds na Burgert se dood (dit is ook as boedeltransaksie gemerk). Die eiendom verskyn egter nie in die boedelinventaris of vendurol nie.

      Pogings om die oorspronklike aktes op te spoor is gaande. Dit sal hopelik ook kan verklaar hoe die eiendom in grote verdubbel het - in 1716 was dit 0.035 morgen, in 1721 was dit 0.076 morgen.
    Vendurol 8 Jan 1721  Cabo de Goede Hoop Soek alle individue met gebeure by hierdie plek 
    MOOC10/2.24 
    Vendurol
    Vendurol
    Inventaris 17 Jan 1721  "Leeuwenhoek", Drakenstein, Kaap, Suid-Afrika Soek alle individue met gebeure by hierdie plek 
    MOOC8/4.59 
    Inventaris
    Inventaris
    Vendurol 24 Feb 1721  "Leeuwenhoek", Drakenstein, Kaap, Suid-Afrika Soek alle individue met gebeure by hierdie plek 
    MOOC10/2.25 
    • 24-26 Februarie 1721
    Vendurol
    Vendurol
    MOOC 10/2.25 Vendurol
    MOOC 10/2.25 Vendurol
    Vendurol van alle sodanige goederen als 'er door de ondergetekende gecommitt:e Weesm:ren publiquelijk
    verkogt zijn, op de post gen:t den Leeuwenhoek op den 24:e, 25:e en 26:e Feb:rij 1721 naargelaten en met 'er
    dood ontruijmt door Burgert Pieterse van Dijk namentlijk
    Verwysingsnommer SV-PROG 2 
    Begrawe
    Burial Index
    Burial Index
    Notas 
    • Aldus die skeepsoldyboek is Burgert op:
      1720 9 Julij als vrijman aende Caep sonder testament
      te maeken, vrouw en kinderen van lastende, overleden.


      Maar, hy het wel deeglik 'n testament opgestel, op 11 Jun 1720 (CJ 2651). Die dokument is egter nooit geliasseer/gekopieer na die MOOC-reeks soos alle ander testamente nie. Waarom nie?

      En wat van die datum? Aldus Burgert se testament, het hy persoonlik op 3 Desember 1720 voor Hendrik Swellengrebel verskyn om die testament te wysig. Waarskynlik in lewende lywe, wat vraagtekens werp op die datum genoem in die skeepsoldyboek.

      Die sterfdatum is dus tans tussen 3 Desember 1720 en 11 Desember 1720, toe die eerste deel van sy boedel geïnventariseer is. Dit is opmerklik dat sy handtekening úíters bewerig was op die derde Desember - moontlik dat hy baie siek was?
    Persoons ID I565  Van Dyk-stamboom
    Laaste Opgedateer 15 Des 2018 

    Vader Pieter Pietersz,   * Europa Soek alle individue met gebeure by hierdie plek,   Ja, datum onbekend 
    Familie-ID F224  Groepsblad  |  Family Chart

    Familie-ID F5260  Groepsblad  |  Family Chart

    Familie 1 Maria Matthysz Eali,   Ja, datum onbekend 
    Kinders 
     1. Maria Pietersz (Anna Maria) van Dyk,   5 Sep 1694, Cape Town, Kaap, Suid-Afrika Soek alle individue met gebeure by hierdie plek,   < 1723  (Ouderdom ~ 28 jare)
    Laaste Opgedateer 21 Des 2016 
    Familie-ID F1561  Groepsblad  |  Family Chart

    Familie 2 Johanna Greeff,   7 Okt 1685, Cape Town, Kaap, Suid-Afrika Soek alle individue met gebeure by hierdie plek,   ± 3 Aug 1711, Cape Town, Kaap, Suid-Afrika Soek alle individue met gebeure by hierdie plek  (Ouderdom ~ 25 jare) 
    Getroud 12 Feb 1701  Stellenbosch, Kaap, Suid-Afrika Soek alle individue met gebeure by hierdie plek 
    Huwelik
    Huwelik
    Kinders 
     1. Susanna van Dyk,   * ± 1702, Kaap, Suid-Afrika Soek alle individue met gebeure by hierdie plek,   > 6 Mei 1768  (Ouderdom ~ 66 jare)
     2. Matthys van Dyk,   7 Sep 1704, Cape Town, Kaap, Suid-Afrika Soek alle individue met gebeure by hierdie plek,   Tussen 12 Jul 1712 en 11 Des 1720  (Ouderdom ~ 7 jare)
     3. Adam van Dyk,   * ± 1705,   Des 1737, Kaap, Suid-Afrika Soek alle individue met gebeure by hierdie plek  (Ouderdom ~ 32 jare)
     4. Burgert van Dyk,   * ± 1708-1709,   ± 6 Mei 1768, "Tafelvallei", Cape Town, Kaap, Suid-Afrika Soek alle individue met gebeure by hierdie plek  (Ouderdom ~ 59 jare)
     5. Tobias van Dyk,   * < 28 Jul 1711, Klein-Drakenstein, Paarl, Kaap, Suid-Afrika Soek alle individue met gebeure by hierdie plek,   17 Mei 1792  (Ouderdom ~ 80 jare)
    Laaste Opgedateer 4 Jan 2017 
    Familie-ID F388  Groepsblad  |  Family Chart

    Familie 3 Helena Elizabeth du Toit,   * 8 Mei 1690, Paarl (Drakenstein), Kaap, Suid-Afrika Soek alle individue met gebeure by hierdie plek,   1781, Kaap, Suid-Afrika Soek alle individue met gebeure by hierdie plek  (Ouderdom 90 jare) 
    Getroud 1711  Kaap, Suid-Afrika Soek alle individue met gebeure by hierdie plek 
    Laaste Opgedateer 27 Des 2016 
    Familie-ID F454  Groepsblad  |  Family Chart

  • Fotos
    Van Dijk, Burgert Handtekening
    Van Dijk, Burgert Handtekening
    Soos verskyn op 'n kontrak.
    van dijk, burgert SV profielfoto3.jpg
    van dijk, burgert SV profielfoto3.jpg

    Geskiedenis
    Joost en Burgert van Dyk: hul koms en lewe aan die Kaap
    Joost en Burgert van Dyk: hul koms en lewe aan die Kaap
    Hoe kom dit dat die gegewens van Joost en Burgert in hierdie stamboom so sterk verskil van dít wat in die 1975-Geslagregister verskyn? Hierdie artikel beskryf die twee broers se koms na die Kaap, en die lewens en gesinne wat hulle daar gestig het.
    Van Dyk-stamvaders
    Van Dyk-stamvaders
    Kort beskrywing van die geskiedenis van die verskillende Van Dyk-stamvaders.

  • Bronne 
    1. [S50] TNG-gebruiker, Van Dyk Register gebruikers, (Voorstelle van gebruikers op die TNG Van Dyk Register).

    2. [S45] SAF volume 1-20 (A-Ky), GISA, (Saangestel deur Genealogiese Instituut van Suid-Afrika), SAF 08:680 (Betroubaarheid: 3).

    3. [S55] Huis te Zilverstein: Grootboek en journaal 1686-1687, Nationaal Archief en Spaarnestad Photo, (gahetNA. http://www.gahetna.nl/ : 2010-2017.), (http://www.gahetna.nl/); folio 222; http://www.gahetna.nl/collectie/archief/inventaris/index/zoekterm/voc/eadid/1.04.02/wollig/uit/unitid/5342/volledige-tekst/aan/gebruikersinbreng/aan/aantal/20/node/c01%3A0.c02%3A8.c03%3A1.c04%3A1.c05%3A3.c06%3A0.c07%3A74/level/file#c01:0.c02:8.c03:1.c04:1.c05:3.c06:0.c07:74. (Betroubaarheid: 3).

    4. [S55] Huis te Zilverstein: Grootboek en journaal 1686-1687, Nationaal Archief en Spaarnestad Photo, (gahetNA. http://www.gahetna.nl/ : 2010-2017.), (http://www.gahetna.nl/); folio 222; http://www.gahetna.nl/collectie/archief/inventaris/index/zoekterm/voc/eadid/1.04.02/wollig/uit/unitid/5342/volledige-tekst/aan/gebruikersinbreng/aan/aantal/20/node/c01%3A0.c02%3A8.c03%3A1.c04%3A1.c05%3A3.c06%3A0.c07%3A74/level/file#c01:0.c02:8.c03:1.c04:1.c05:3.c06:0.c07:74. (Betroubaarheid: 4).

    5. [S59] Resolusies van die Politieke Raad, TANAP, ((http://www.tanap.net/content/activities/documents/resolutions_Cape_of_Good_Hope/index.htm)), accessed 9 Oct 2017), C.21 pp17-23. (Betroubaarheid: 4).

    6. [S87] Leibbrandt - Precis, H.C.V. Leibbrandt, (Verskeie volumes), The Defence of Willem Adriaan van der Stel ('Korte deductie') (Precis of the Archives of the Cape of Good Hope)   ed. H.C. V. Leibbrandt (Cape Town: W.A. Richards, 1897)  bl.196-198 (Betroubaarheid: 3).

    7. [S137] Deed's Book, Leonard Guelke and Robert C. H. Shell, (N.p.: New Haven: Opgaaf Project, 1990.), Part 1: 7, 86. (Betroubaarheid: 3).

    8. [S137] Deed's Book, Leonard Guelke and Robert C. H. Shell, (N.p.: New Haven: Opgaaf Project, 1990.), Part 1:98. (Betroubaarheid: 3).

    9. [S137] Deed's Book, Leonard Guelke and Robert C. H. Shell, (N.p.: New Haven: Opgaaf Project, 1990.), Part 1:9. (Betroubaarheid: 3).